We kennen allemaal wel de Bermudadriehoek? Nou de dramadriehoek, of ook wel slachtofferdriehoek is ook zo'n driehoek waar alles in kan verdwijnen. In ieder geval het nemen van onze verantwoordelijk verdwijnt hierin.
Transactionele analyse
De dramadriehoek is een concept van Steven Karpmann en komt uit de transactionele analyse. Transactionele analyse (kortweg TA) is een persoonlijkheidstheorie en een systematische psychotherapie dat leidt tot persoonlijke groei.
Als persoonlijkheidstheorie geeft de TA ons een beeld hoe we psychologisch in elkaar zitten. Hiertoe gebruikt TA het driedelige model van de egotoestanden. TA gaat ervan uit dat ieder mens drie egotoestanden in zich heeft, namelijk een ouder, een kind en een volwassene. Zo reageren we in bepaalde situaties als kind, soms ook als volwassene en dan weer als ouder.
Binnen communicatie is het handig om buiten deze driehoek te blijven. Je niet te laten verleiden in een van deze rollen. Het kunnen herkennen van de verschillende rollen is dan ook zeer handig als je in situaties je doelen wilt bereiken, of in ieder geval dat communiceren wat je wilt communiceren.
Binnen communicatie is het zinvol uit te gaan van enkele vooronderstellingen. De vooronderstelling die hieronder volgt, komt uit NLP. NLP staat voor neuro linguïstisch programmeren en is ook een model dat gericht is op persoonlijke groei. NLP werkt met taal als ingang om bijvoorbeeld blinde vlekken te herkennen. In combinatie met TA is NLP een zeer mooie coachmethodiek.
Vooronderstelling
- Het effect van je communicatie is het efect dat je krijgt, ongeacht je bedoeling.
Je kunt nooit weten of je boodschap overkomt zoals je dat wilt. Iemand kan het anders interpreteren, net in een vervelende bui zitten of niet weten binnen welke context je iets zegt. En natuurlijk nog meerdere oorzaken. Dus het effect dat je teweegbrengt, kan anders zijn dan je had verwacht. Maar dat is dan wel jouw verwachting. Door met een open mind waar te nemen wat het effect is van je communicatie kun je mogelijk je communicatie bijsturen. Inzicht in de slachtofferdriehoek kan een bijdrage leveren aan het nemen van deze verantwoordelijkheid.
De drie posities in de slachtofferdriehoek
In een conflict zijn er drie rollen te herkennen: de overtreder, het slachtoffer en de redder. Deze drie rollen zijn op verschillende wijze met elkaar verbonden.
De overtreder of aanklager
De overtreder heeft er plezier in anderen te pakken op hun zwakke plekken en probeert de de schuld bij anderen neer te leggen. Hij zadelt de ander met een schuldgevoel op en reageert hij niet in het belang van zichzelf of de ander. Een overtreder creëert zijn
eigen veiligheid. Alle moeilijkheden zijn aan anderen te wijten en niet aan hem. De overtreder communiceert vanuit zijn Ouder of Kind.
Het slachtoffer
De slachtofferrol kan zich op twee manieren uiten. Namelijk doordat het ‘slachtoffer’ zielig doet, waardoor reddersgedrag uitgelokt wordt. Of door irritant gedrag waardoor de overtreder/aanklager zijn rol nog steviger neer kan zetten ‘doe toch normaal!’. In beide gevallen blijven alle twee de personages in hun rol. In beide gevallen communiceert het slachtoffer vanuit zijn Kind.
Een pester blijft pesten als hij ziet dat zijn pestgedrag effect heeft. Wanneer er geen effect meer plaatsvindt bij het slachtoffer, zal de pester zijn interesse kwijtraken.
De redder
De redder is een rol van iemand die meestal ongevraagd zijn hulp aanbiedt. Hij creëert, bewust of onbewust, een mate van afhankelijkheid. Handelt meestal zonder eerst te vragen waardoor hij de verantwoordelijkheid overneemt van de ander. Hierdoor houdt hij het slachtoffer maar ook de overtreder in hun rollen. De redder communiceert vanuit zijn Ouder.
En nu?
Denk terug aan situaties waarin de communicatie stroef liep. En doe dat ook eens met situaties waarin de communicatie soepel verliep. Welke rollen diende zich aan. Vanuit welke rol reageerde jij en de ander. Wat zou je hebben gecommuniceerd vanuit een andere rol. En probeer ze allemaal eens zou ik zeggen. En welke rol denk jij dat het beste zou werken in communicatie?
De laatste vraag is dan, wat heb je nodig om die rol in de communicatie vast te houden? Ik wens je veel theater!
